Een arbeidsongeval lijkt vaak eenvoudig te identificeren. In de praktijk is dat niet altijd zo. Een medewerker werkt van thuis uit, rijdt naar een klant of vertrekt onverwacht op een professionele opdracht … Niets uitzonderlijks.
En toch duiken er bij een ongeval meteen enkele belangrijke vragen op:
- wat deed de medewerker op het ogenblik van het ongeval?
- waar bevond hij of zij zich?
- onder welke omstandigheden gebeurde het ongeval?
Wanneer deze elementen niet duidelijk werden vastgelegd, kunnen bijkomende inlichtingen nodig zijn om de omstandigheden van het ongeval te begrijpen. Dat kan de behandeling van het dossier door uw verzekeraar vertragen.
In dit soort situaties kunnen de arbeidsmodaliteiten (telewerk, opdracht, verplaatsing…) bepalend zijn voor het vaststellen van de omstandigheden waarin het ongeval heeft plaatsgevonden.
In 2024 registreerde Fedris (het Federaal Agentschap voor Beroepsrisico's) 122 856 arbeidsongevallen in de privésector: 97 591 op de werkplaats en 25 265 op de arbeidsweg.
In een kleine onderneming kan één arbeidsongeval al snel een impact hebben op de organisatie. Door werkafspraken vooraf duidelijk vast te leggen, beperkt u onzekerheden wanneer zich een ongeval voordoet.
Arbeidsongevallenverzekering in België: bent u betrokken?
In België moet elke werkgever die personeel tewerkstelt een arbeidsongevallenverzekering afsluiten. Die verplichting geldt vanaf het moment dat u minstens één persoon tewerkstelt in uw onderneming.
De arbeidsongevallenverzekering beschermt uw medewerkers wanneer zij slachtoffer worden van een ongeval tijdens de uitvoering van hun werk of op de weg van en naar het werk. Ze beschermt ook de werkgever tegen belangrijke administratieve of financiële gevolgen wanneer een ongeval niet gedekt is. Het is daarom belangrijk om goed te begrijpen wat de arbeidsongevallenverzekering precies dekt: een dekking die niet afgestemd is op uw situatie kan leiden tot complexere procedures of onverwachte financiële gevolgen wanneer zich een arbeidsongeval voordoet.
De arbeidsongevallenverzekering geldt enkel voor werknemers die via een arbeidsovereenkomst verbonden zijn aan uw onderneming. Als bedrijfsleider of zelfstandige bent u hiervoor niet verzekerd. Werkt u alleen of voor eigen rekening? Dan bestaan er andere oplossingen om uzelf te beschermen bij een ongeval.
Denk eraan om de dekkingen te controleren die bij uw situatie passen, om financiële gevolgen bij onvoorziene gebeurtenissen te voorkomen.
Wat is een arbeidsongeval?
Volgens de Belgische wet wordt een ongeval beschouwd als een arbeidsongeval wanneer het gaat om:
- een plotselinge gebeurtenis ;
- die een lichamelijk of psychisch letsel veroorzaakt bij de werknemer ;
- die zich voordoet tijdens en door de uitvoering van de arbeidsovereenkomst.
Ook een ongeval op de weg van en naar het werk (= het normale traject van en naar de werkplaats) kan beschouwd worden als een arbeidsongeval.
In het algemeen moet een ongeval zich voordoen tijdens en door de uitvoering van het werk om als arbeidsongeval erkend te kunnen worden.
Wanneer de omstandigheden waarin het ongeval zich heeft voorgedaan onvoldoende duidelijk zijn, kunnen bijkomende controles noodzakelijk zijn.
In een organisatie waar medewerkers enige flexibiliteit hebben qua werktijden, vervoersmiddelen of werkplekken, is het daarom belangrijk om vooraf de arbeidsvoorwaarden voor uw teams vast te leggen, om discussies in geval van een ongeval te voorkomen.
Arbeidsongeval tijdens telewerk: onder welke voorwaarden?
Telewerk is in veel organisaties de norm geworden. Dankzij de wet van 21 december 2018 kan een arbeidsongeval tijdens telewerk thuis gelijkgesteld worden met een ongeval op de werkplaats. Maar opgelet: niet elk ongeval thuis wordt automatisch erkend als een arbeidsongeval.
Voorbeeld: wanneer een medewerker tussen twee online vergaderingen van de trap valt, zal de situatie doorgaans eenvoudiger te beoordelen zijn dan wanneer diezelfde medewerker zich tijdens een pauze in de tuin verwondt.
Daarom is het belangrijk om telewerkdagen, de werktijden en de afgesproken praktische afspraken duidelijk vast te leggen, zodat discussies of vertragingen bij de erkenning van een arbeidsongeval worden vermeden.
In de praktijk kunnen onduidelijk omschreven situaties een grondigere analyse vereisen en de behandeling van het dossier vertragen.
Wilt u uw medewerkers helpen begrijpen onder welke voorwaarden een ongeval thuis als arbeidsongeval kan worden erkend? Verwijs hen dan naar ons artikel over arbeidsongevallen tijdens telewerk.
Arbeidsongeval tijdens een professionele verplaatsing: waarom duidelijke afspraken belangrijk zijn
In een klein team worden professionele verplaatsingen vaak snel beslist: materiaal ophalen, een afspraak bijwonen, een document afleveren of deelnemen aan een vergadering ...
Wanneer zich onderweg een ongeval voordoet, is het belangrijk om de context en de omstandigheden van de verplaatsing duidelijk te kunnen toelichten. Neem daarom vóór elke opdracht enkele minuten de tijd om vast te leggen:
- De bestemming van de professionele verplaatsing
- De uit te voeren taken
- De gebruikte vervoersmiddelen
Een e-mail of korte nota met deze informatie helpt om de situatie bij een ongeval te formaliseren en onzekerheden te beperken.
Ongeval tijdens een verplaatsing met een privévoertuig: welke dekkingen zijn nuttig?
Gebruikt uw medewerker zijn of haar privéwagen om een klant of een werf te bezoeken of een levering uit te voeren? In geval van een ongeval moet u een onderscheid maken tussen twee aspecten:
- Als aan de voorwaarden is voldaan, kunnen lichamelijke letsels onder de arbeidsongevallenverzekering vallen.
- Schade aan het voertuig wordt daarentegen niet gedekt door deze verzekering, ongeacht of het om een privé- of bedrijfsvoertuig gaat.
Daarvoor kunnen aanvullende verzekeringen nodig zijn, zoals een omnium opdrachtverzekering, die schade aan het privévoertuig van uw medewerker dekt wanneer dit voor een professionele opdracht wordt gebruikt.
In de praktijk is dit onderscheid tussen lichamelijke en materiële schade belangrijk om verkeerde verwachtingen over de dekking bij een ongeval te vermijden.
Stagiairs en vrijwilligers: controleer wie onder welke regeling valt
Ontvangt u stagiairs of vrijwilligers? Hun dekking hangt af van hun statuut en het kader waarin zij actief zijn.
- De vrijwilligers vallen niet onder de arbeidsongevallenverzekering omdat zij niet onderworpen zijn aan de RSZ. Voor hen bestaan er wel specifieke alternatieve verzekeringsoplossingen, waarover uw verzekeringstussenpersoon u kan adviseren.
- De stagiairs moeten in de meeste gevallen gedekt zijn door een arbeidsongevallenverzekering, met name wanneer zij een opleiding volgen die binnen een wettelijk kader wordt georganiseerd (lijst beschikbaar op de website van Fedris onder de rubriek 'kleine statuten'). De vraag is dus niet óf zij gedekt zijn, maar door wie die dekking moet worden voorzien. In de praktijk hangt dit af van het type opleidingsovereenkomst:
- in sommige gevallen wordt de dekking voorzien door de onderwijsinstelling
- in andere gevallen door de onderneming die de stagiair ontvangt
Het is dan ook aanbevolen om dit vooraf na te gaan, bijvoorbeeld bij de onderwijsinstelling of via de informatie op de website van Fedris, waar de toepasselijke regels per type stage worden toegelicht.
Een arbeidsongeval aangeven: de juiste reflexen en hulpmiddelen
Zelfs met een goede organisatie kan een arbeidsongeval gebeuren. In dat geval zijn enkele aandachtspunten belangrijk:
- Als werkgever bent u verantwoordelijk voor de aangifte van het ongeval bij uw verzekeraar. De aangifte kan ook online gebeuren via digitale tools, eventueel met ondersteuning van uw verzekeringstussenpersoon.
- Zorg ervoor dat het ongeval tijdig wordt aangegeven.
- Zodra de aangifte is ingediend, kan uw verzekeraar de feiten analyseren op basis van de criteria van de arbeidsongevallenwetgeving.
- Wordt het ongeval erkend, dan zorgt de verzekeraar voor de vergoeding voorzien binnen de arbeidsongevallenverzekering.
Ons advies: leg vooraf vast welke stappen moeten worden gevolgd en welke informatie bij een arbeidsongeval moet worden verstrekt. Zo kunnen de juiste gegevens sneller worden verzameld. Een goed ingevulde ongevalsaangifte vanaf het begin helpt bijkomende vragen te vermijden en bevordert een vlotte behandeling van het dossier.
Arbeidsongevallen: checklist voor kmo's en zelfstandige werkgevers
Om goed voorbereid te zijn, controleert u best regelmatig de volgende punten:
- Bij uw eerste aanwerving: controleer of uw medewerker vanaf de eerste werkdag verzekerd is tegen arbeidsongevallen.
- Indien u afwezig bent: wijs een contactpersoon aan die in uw naam een arbeidsongeval kan aangeven.
- Zodra een nieuwe manier van arbeidsorganisatie wordt ingevoerd (telewerk, verplaatsingen naar klanten, …): leg de afspraken schriftelijk vast.
- Bij de komst van een nieuwe collega: geef een praktische fiche met de te volgen stappen, de nodige informatie en de contactpersonen bij een ongeval.
- Wanneer u een stagiair of vrijwilliger ontvangt: controleer zijn of haar statuut en de noodzakelijke verzekering.
Belangrijk om te onthouden
Enkele belangrijke punten:
- De arbeidsongevallenverzekering is wettelijk verplicht zodra u personeel tewerkstelt.
- Telewerk, professionele verplaatsingen en stages kunnen bij een ongeval bijkomende verduidelijkingen vereisen.
- Voor stagiairs kan het type opleiding bepalen wie de arbeidsongevallenverzekering moet afsluiten.
- Door deze situaties vooraf goed te organiseren, wint u tijd en vermijdt u onnodige administratieve stappen en financiële verrassingen.
