Op een avond vertelt je kind dat het gezien heeft hoe een klasgenoot gepest werd. Je eerste reflex: geruststellen. Maar daarna komt vaak de moeilijkste vraag: hoe zorg je ervoor dat je kind veilig reageert zonder zelf doelwit te worden? Met deze concrete tips ondersteun je je kind én help je pesten bespreekbaar maken.
Waarom getuigen zo vaak zwijgen
Bij een pestsituatie op school zijn er niet alleen een dader en iemand die gepest wordt. Vaak zijn er ook klasgenoten die het zien gebeuren.
Hun rol, en hun stilzwijgen, is bepalend. Uit onderzoek van het Canadese COPA, aangehaald in de brochure van de Vlaamse ouderkoepels GO! Ouders, VCOV en KOOGO Opent in een nieuw tab, blijkt dat er in 85 % van de pestsituaties omstaanders aanwezig zijn, maar dat 75 % van hen enkel toekijkt zonder iets te ondernemen.
Getuige zijn van pesten is dan ook niet eenvoudig. Kinderen zijn vaak bang om zelf het volgende doelwit te worden of durven niet in te grijpen uit angst om als ‘klikspaan’ gezien te worden. Bij ouders leeft dan weer vaak de reflex om te zeggen dat het hun kind niets aangaat. Begrijpelijk vanuit een beschermingsinstinct, maar zo’n reactie kan het stilzwijgen net versterken.
Wat zeg je als je kind erover praat?
Als je kind je vertelt dat het gezien heeft hoe een klasgenoot gepest werd, kunnen een paar eenvoudige reflexen het verschil maken:
- Luister en neem je kind serieus
Een kind dat durft te praten, verdient erkenning. Veel kinderen houden zulke situaties voor zichzelf uit angst of onzekerheid. - Minimaliseer niet, maar reageer ook niet te heftig
Het doel is om een open gesprek mogelijk te maken. Een overdreven emotionele reactie kan ervoor zorgen dat je kind ervan een volgende keer minder snel iets vertelt. - Stel je kind gerust over zijn veiligheid
Leg uit dat het niet alleen staat. Zeg dat jij de verdere stappen op je neemt, zoals het contact met de school, zonder je kind als bron te vermelden wanneer het bang is voor represailles. - Waardeer wat je kind doet
Benadrukken dat het goed was om het te vertellen, versterkt het vertrouwen en moedigt je kind aan om in de toekomst opnieuw hulp te zoeken wanneer dat nodig is.
Onthoud dit
Zeg liever niet dat het je kind niets aangaat. Ook al komt die reactie voort uit bezorgdheid, ze kan het gesprek abrupt beëindigen en het gevoel geven dat melden geen zin heeft.
Hoe kan je kind veilig reageren als het getuige is van pesten?
Een kind dat getuige is van pesten hoeft niet alleen op te treden en zeker niet rechtstreeks de confrontatie aan te gaan. Kleine acties kunnen al een groot verschil maken. Tijdens de STIP IT-campagne 2024, rond het thema ‘Wees geen wegkijker’, gaf Sabine Coppens van Kies Kleur tegen Pesten Opent in een nieuw tab bijvoorbeeld concrete tips zoals steun tonen met een klein berichtje, niet meelachen of iemand even uit de situatie halen.
Dit zijn enkele veilige manieren waarop een kind, op zijn eigen niveau, kan reageren:
- Niet alleen blijven met de situatie
Een kind dat samen met één of meerdere klasgenoten beslist om een situatie te melden aan een volwassene, staat vaak sterker dan een kind dat alleen handelt. - Een vertrouwenspersoon op school aanspreken
Dat kan een leerkracht, opvoeder of CLB-medewerker zijn. Je kind hoeft de situatie niet zelf op te lossen, maar wel te melden aan een volwassene. - Dicht bij het gepeste kind blijven
Een vriendelijk woordje, samen gaan zitten, of gewoon niet meelachen met het pesten, kan de groepsdynamiek al veranderen. - Niet meedoen of online reageren
Bij cyberpesten is het beter om bewijzen te bewaren via screenshots en deze door te geven aan een volwassene, dan er publiek op te reageren.
Wil je hier samen met je kind op een speelse manier over nadenken? De gratis interactieve EDUbox ‘Online pesten: van omstaander tot sleutelfiguur’ Opent in een nieuw tab van VRT NWS laat jongeren precies dit soort keuzes oefenen.
Na de melding: wat kan je aan de school vragen?
In Vlaanderen bestaat er, in tegenstelling tot de Federatie Wallonië-Brussel, nog geen algemene wettelijke verplichting voor scholen om een interne meldprocedure te hebben. De Vlaamse overheid werkt wel aan een kader in die richting.
Vraag daarom welke stappen de school volgt wanneer een melding binnenkomt en hoe de anonimiteit van je kind beschermd kan worden.
Melden stopt het verhaal niet meteen. Vraag gerust naar de opvolging door de school en kaart het opnieuw aan als er na enkele dagen niets lijkt te veranderen. Een melding is een belangrijke eerste stap. Daarna is het essentieel dat de school de situatie blijft opvolgen en dat je kind zich veilig blijft voelen.
Hulplijnen zijn er ook voor getuigen
Je kind hoeft niet zelf gepest te worden om hulp te vragen. Ook getuigen en hun ouders kunnen bij deze diensten terecht.
- Awel Opent in een nieuw tab: een gratis en anonieme luisterlijn voor alle jongeren, ook wanneer ze enkel getuige zijn van pesten.
- 1712 Opent in een nieuw tab: hulplijn voor ouders die advies nodig hebben, ongeacht of hun kind gepest wordt of getuige is van een pestsituatie.
- Het CLB (Centrum voor Leerlingenbegeleiding), voor psychologische en educatieve begeleiding binnen de school zelf.
Veelgestelde vragen over de rol van een getuige bij pesten op school
Mijn kind is bang om problemen te krijgen als het iets zegt. Wat kan ik zeggen?
Leg uit dat het niet de verantwoordelijkheid van je kind is om de situatie zelf op te lossen of de confrontatie aan te gaan. Het volstaat om de situatie te melden bij een volwassene, bij voorkeur samen met één of meerdere klasgenoten. Je kan ook aangeven dat jij bereid bent om de informatie door te geven aan de school zonder je kind als bron te vermelden.
Mijn kind is bang om als ‘klikspaan’ gezien te worden door klasgenoten. Wat zeg ik dan?
Leg het verschil uit tussen klikken (iets over iemand vertellen om die persoon in moeilijkheden te brengen) en melden (om hulp te zoeken omdat jij, of iemand die je kent, zich gekwetst of onveilig voelt). Discreet blijven over wie wat gemeld heeft, of dit samen met anderen doen in plaats van alleen, helpt ook om die angst voor het oordeel van anderen te verminderen.
Moet je klacht indienen als je kind getuige is van pesten?
In de meeste gevallen is de eerste stap om de situatie te melden aan de school. Een formele klacht indienen is doorgaans een beslissing van het gezin van het kind dat gepest wordt, vooral wanneer er sprake is van ernstige, herhaalde feiten of bedreigingen.
AXA engageert zich tegen pesten op school met STIP IT
Sinds september 2025 is AXA partner van STIP IT, de campagne van VRT en Kies Kleur tegen Pesten. STIP IT zette de rol van omstaanders al meermaals centraal, onder meer met ‘Wees geen wegkijker’. Aan Franstalige kant steunt AXA ook HOPE, de campagne van RTBF rond (cyber)pesten, met onder andere de immersieve ervaring HOPE VR.
Wil je ook weten hoe je vooraf met je kind over pesten kan praten, zonder het bang te maken? Lees ook onze tips om het gesprek rustig te openen.
