Elke ouder wil de persoon zijn bij wie zijn kind met alles terechtkan, zonder dat je er zelf naar moet vragen. In de praktijk wacht je vaak op het juiste moment om gevoelige onderwerpen aan te snijden, maar dat moment dient zich niet altijd vanzelf aan. Schaamte, angst voor represailles, verlegenheid, of gewoon de angst om niet begrepen te worden zijn allemaal redenen waarom een kind dit voor zich houdt, zelfs tegenover een liefdevolle en aandachtige ouder. Het goede nieuws? Er vroeg over praten, in alle rust en op een moment van vertrouwen, kan echt een groot verschil maken.
Waarom je niet (te lang) moet wachten
Pesten op school in Vlaanderen is verre van een marginaal fenomeen. Volgens een HBSC-onderzoek van de Universiteit Gent uit 2022 Opent in een nieuw tab, bij bijna 20 000 Vlaamse leerlingen tussen 11 en 18 jaar, geeft 19,7 % aan dat ze de afgelopen maanden gepest werden.
En dat cijfer ligt nog hoger bij de jongste leerlingen: bijna 1 op de 3 (29 %) van de 11- tot 12-jarigen zegt al een pestsituatie te hebben meegemaakt. Nochtans denken veel ouders op die leeftijd nog dat ze tijd genoeg hebben om het onderwerp later aan te kaarten.
Daarom is het zo belangrijk om pesten zo vroeg en zo regelmatig mogelijk bespreekbaar te maken. Wanneer je kind er ooit mee geconfronteerd wordt, weet het al dat het bij jou terechtkan. Je hoeft niet te wachten tot er een probleem is om het gesprek te openen. Integendeel: een rustig gesprek buiten een crisissituatie creëert vaak meer vertrouwen.
Hoe praat je met je kind over pesten?
De beste gesprekken ontstaan vaak spontaan, onderweg naar school of tijdens het avondeten. Een brochure van de Vlaamse ouderkoepels GO! Ouders, VCOV en KOOGO Opent in een nieuw tab benadrukt dat een open vraag zoals « Sinds wanneer speelt dit al? » meer informatie oplevert dan een gesloten vraag zoals « Speelt dit al lang? ».
Enkele concrete aandachtspunten, wat wel en niet te zeggen:
Wat wel werkt:
- Vertrek vanuit een ruimere context, zonder je kind met de vinger te wijzen
« Heb je al gezien dat andere kinderen elkaar pesten? » - Stel open vragen die uitnodigen om te vertellen, in plaats van vragen waarop alleen ja/nee geantwoord kan worden
« Vertel eens iets leuks, of iets minder leuks, dat vandaag op de speelplaats gebeurde. » - Herhaal regelmatig de kernboodschap
« Als je dit ooit meemaakt, of het bij iemand anders ziet gebeuren, mag je altijd naar mij komen. Ik ben er voor jou. »
Wat te vermijden:
- Gesloten vragen stellen, waarop alleen ja/nee geantwoord kan worden
« Word jij gepest op school? » - Focussen op angstaanjagende scenario's in plaats van op mogelijke oplossingen
- Overdreven reageren op de minste bekentenis
Een kind dat merkt dat zijn woorden een ‘crisis’ veroorzaken, zal de volgende keer aarzelen om terug naar jou te komen.
Over pesten praten volgens de leeftijd van je kind
Elke leeftijd heeft zijn eigen kijk op de wereld en zijn eigen manier om te reageren. De kernboodschap blijft echter ‘Ik ben er voor jou.’. De manier waarop je die boodschap brengt, kan wel verschillen afhankelijk van de leeftijd van je kind.
- In het lager onderwijs kan je werken met concrete hulpmiddelen zoals een boek over pesten, of gewoon over vriendschap. Je kan ook eenvoudige, maar open, vragen stellen zoals « Wat maakte je vandaag aan het lachen, of net verdrietig? » . Sommige kinderen voelen zich bovendien veiliger tijdens een rollenspel, omdat ze dan niet rechtstreeks over zichzelf hoeven te praten.
- Bij pre-tieners of tieners zet je in op gelijkwaardigheid. Spreek op hun niveau en vertrek vanuit hun leefwereld. Een nieuwsbericht, een serie, een socialemediafenomeen of een situatie van een vriend(in) kan een goede aanleiding zijn om het onderwerp aan te snijden. Tieners praten makkelijker tijdens een activiteit of onderweg dan in een formeel gesprek aan tafel.
Onthoud dit: geef de voorkeur aan korte, informele gesprekjes boven één groot, plechtig gesprek - zeker bij een tiener, die zich vaak makkelijker ‘in het voorbijgaan’ uit dan in een direct gesprek.
Wat als je kind niet wil praten over pesten?
Wanneer je kind zich niet meteen uit, betekent dat niet dat je iets verkeerd doet. Zelfs in een klimaat van vertrouwen kan het moeilijk zijn om woorden te geven aan wat er gebeurt, een fenomeen dat regelmatig gedocumenteerd wordt door organisaties die op dit thema werken.
Je staat er gelukkig niet alleen voor. Verschillende diensten bieden ondersteuning:
- Awel Opent in een nieuw tab: gratis en anonieme luisterlijn voor kinderen en jongeren van 6 tot 25 jaar, bereikbaar via chat en forum.
- 1712 Opent in een nieuw tab: een hulplijn voor jongeren, ouders en leerkrachten die te maken krijgen met een vorm van geweld of pesten.
- Het CLB (Centrum voor Leerlingenbegeleiding), voor psychologische en educatieve begeleiding binnen de schoolcontext.
Veelgestelde vragen over pesten op school in Vlaanderen
Vanaf welke leeftijd moet je met je kind over pesten praten?
Er bestaat geen minimumleeftijd en je hoeft zeker niet te wachten tot de tienerjaren. Omdat pesten vaak voorkomt bij jongere kinderen, met een piek rond 11-12 jaar, is het zinvol om al vanaf het begin van de lagere school een open dialoog te stimuleren. Pas de vorm (verhaaltjes, rollenspel) aan de leeftijd aan, maar behoud dezelfde boodschap: ‘Je kan altijd bij mij terecht!’.
Welke signalen moeten ouders alert maken?
Teruggetrokken gedrag, een plotse daling van de schoolresultaten, slaap- of eetproblemen, of een opvallende tegenzin om naar school te gaan kunnen signalen zijn dat er iets aan de hand is. Hoewel deze signalen niet altijd rechtstreeks wijzen op pesten, verdienen ze wel aandacht.
Bij wie kan je terecht bij pesten op school in Vlaanderen?
Voor ondersteuning binnen de school kan je terecht bij het CLB, de leerkracht of de schooldirectie. Jongeren kunnen daarnaast contact opnemen met Awel voor een vertrouwelijk gesprek. Ouders die advies zoeken over mogelijke stappen kunnen terecht bij 1712.
AXA engageert zich tegen pesten op school met STIP IT
Sinds september 2025 is AXA partner van STIP IT, de campagne die in 2012 werd gelanceerd door de VRT en Kies Kleur tegen Pesten. Elk schooljaar worden leerlingen uitgenodigd om vier stippen op hun hand te tekenen. Elke stip staat voor een engagement: niet meedoen aan pesten, erover praten als het pijn doet, niemand uitsluiten en opkomen voor wie gepest wordt.
Aan Franstalige kant steunt AXA ook HOPE, de campagne van de RTBF. Daarmee toont AXA een engagement dat de taalgrens overstijgt.
Wil je ook weten hoe je kan reageren wanneer je kind getuige is van een pestsituatie? Ontdek dan ook ons bijhorend artikel.
