Vrouw zijn mag nooit een risicofactor zijn. Toch blijven ongelijkheid en discriminatie tussen vrouwen en mannen een tastbare realiteit, in België en ver daarbuiten. Ontdek hoe publieke organisaties geweld tegen vrouwen kunnen bestrijden, ongelijkheid kunnen aanpakken en preventie centraal kunnen stellen.
Volgens het Global Gender Gap Report 2025 van het World Economic Forum zouden we aan het huidige tempo nog 123 jaar nodig hebben om wereldwijd gendergelijkheid te bereiken. Achter dat cijfer gaan heel concrete situaties schuil, die elke dag door miljoenen vrouwen worden ervaren, zowel in hun privéleven als op het werk.
In de Europese Unie heeft bijna één op de drie vrouwen al eens te maken gehad met fysiek of seksueel geweld in de loop van haar leven. Ook bij ons blijven inkomensverschillen bestaan. Hoewel Statbel voor 2023 een geharmoniseerde loonkloof van slechts 0,7% rapporteert, ziet de realiteit er anders uit wanneer we het aantal gewerkte uren meenemen. Deeltijdse arbeid komt immers veel vaker voor bij vrouwen dan bij mannen in België (ongeveer 40% tegenover 11%, volgens de enquête van Statbel naar de arbeidskrachten van 2022). Dat heeft een blijvende impact op loopbanen, verloning en sociale rechten.
Maar het risico dat een vrouw loopt, beperkt zich niet tot thuis of de werkvloer. Het begint soms al veel vroeger.
De gender health gap: wanneer gezondheid een bron van ongelijkheid wordt
In België leven vrouwen gemiddeld langer dan mannen, maar brengen ze meer jaren in slechte gezondheid door. Dat fenomeen maakt deel uit van wat we de gender health gap noemen: de gezondheidskloof tussen vrouwen en mannen. En dat is niet alleen een medische kwestie, maar ook een echte uitdaging op het vlak van veiligheid en welzijn.
Jarenlang richtte medisch onderzoek zich vooral op mannelijke modellen. Het gevolg is dat bepaalde aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten (de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen), minder goed worden herkend en gediagnosticeerd. De symptomen bij vrouwen zijn vaak anders dan bij mannen, waardoor ze sneller worden geminimaliseerd, verkeerd geïnterpreteerd of afgedaan als stress.
Ook op de spoeddienst tonen studies aan dat vrouwen gemiddeld langer moeten wachten voor ze pijnbehandeling krijgen. Deze banalisering van vrouwelijke pijn laat zien dat gender vandaag nog steeds een factor van medische kwetsbaarheid is.
"Break the silence": een belangrijke uitdaging voor de publieke sector
Deze vaststellingen hebben AXA doen besluiten een campagne op te starten en om verder te gaan dan haar rol als verzekeraar. AXA zet zich dan ook actief in om het stilzwijgen rond geweld tegen vrouwen te doorbreken, van partnergeweld tot structurele ongelijkheden.
De publieke sector speelt een centrale rol in deze mobilisatie. Lokale besturen, OCMW's, politiezones en woonzorgcentra zijn vaak de eerste contactpunten voor vrouwen die met geweld of kwetsbare situaties worden geconfronteerd. Zo kunnen deze entiteiten uitgroeien tot echte safe spaces: plaatsen waar vrouwen worden gehoord, beschermd en met respect worden behandeld. En waar veiligheid en ondersteuning absolute prioriteiten zijn.
Als partner van de publieke sector moedigt AXA het creëren van veilige, respectvolle en inclusieve werkomgevingen aan, die het welzijn op het werk bevorderen, zowel voor medewerkers als voor de mensen die zij begeleiden. Dit kan onder meer door duidelijk aangeduide vertrouwenspersonen, door heldere procedures bij meldingen of door de inrichting van ruimtes waar gesprekken in alle discretie en veiligheid kunnen plaatsvinden. Zo ontstaat een omgeving waarin vrouwen zich gesteund en beschermd voelen en waar hun welzijn centraal staat.
3 praktische stappen die je vandaag al kan invoeren
- Signalisatie en informatie: afficheer noodnummers (zoals 0800 30 030) en lokale contactpunten duidelijk zichtbaar op drukbezochte plaatsen, maar ook in meer discrete ruimtes zoals sanitair, kleedruimtes of wachtzones, zodat vrouwen in alle veiligheid en anonimiteit informatie kunnen vinden.
- Bescherming van medewerkers: integreer een luik 'partnergeweld' in het welzijnsplan op het werk. Dit kan maatregelen omvatten zoals flexibele uurroosters of een tijdelijke aanpassing van taken om een medewerkster in een kwetsbare situatie te beschermen en te ondersteunen.
- Opleiding in psychologische 'eerste hulp': voorzie opleidingen voor onthaalmedewerkers en maatschappelijk werkers voor de herkenning van subtiele signalen van geweld of kwetsbaarheid (gender health gap, sociaal isolement). Zo kunnen zij vrouwen sneller doorverwijzen naar gespecialiseerde hulpdiensten.
Geweld voorkomen: de signalen herkennen op het terrein
Huishoudelijk en seksueel geweld voorkomen steunt in grote mate op een collectieve waakzaamheid. In de publieke sector staan medewerkers vaak op de eerste rij, of dat nu op kantoor is, tijdens huisbezoeken of in de openbare ruimte.
Geweld is niet altijd zichtbaar. Toch zijn er signalen die een alarmbel moeten doen afgaan:
- plots isolement of teruggetrokken gedrag
- ongewone angst of opvallende gedragsveranderingen
- herhaald absenteïsme
- frequente of opdringerige telefoontjes van een partner
- onverklaarbare fysieke letsels
Deze tekenen herkennen is al een eerste stap naar veiligheid en bescherming voor de betrokken personen.
Luisteren, beschermen en doorverwijzen: concrete acties voor elke dag
Een veilige werkomgeving creëren begint bij eenvoudige maar essentiële handelingen. Actief en onbevooroordeeld luisteren, gecombineerd met strikte vertrouwelijkheid, is cruciaal om situaties van geweld en discriminatie te herkennen en te bestrijden.
Binnen een openbaar bestuur of publieke dienst kan dit zich vertalen in:
- het voorzien van een veilige ruimte waar iemand discreet een noodoproep kan doen
- kennis van noodnummers en hulporganisaties
- snelle doorverwijzing naar gespecialiseerde ondersteuningsdiensten
Elke medewerker, buitendienstmedewerker, HR-verantwoordelijke, leidinggevende of maatschappelijk werker kan een sleutelrol spelen in preventie en bescherming.
Een duurzaam engagement aan de zijde van de publieke sector
Deze mensgerichte aanpak sluit naadloos aan bij de duurzaamheidsengagementen van AXA. Via haar sociale en milieugerichte initiatieven, waaronder AXA Hearts in Action, zetten medewerkers van de groep zich in voor concrete projecten die de samenleving ondersteunen. Zo steunen zij onder meer organisaties die vrouwen helpen die zich in een gevaarlijke of kwetsbare situatie bevinden.
Actoren uit de publieke sector begeleiden, betekent samen bouwen aan veiligere werkplekken en aan een samenleving waarin vrouw-zijn nooit een risico mag zijn. Niet voor haar gezondheid, niet voor haar veiligheid en niet voor haar welzijn op het werk.
